Cưới hỏi khi hai gia đình khác vùng miền: dung hòa phong tục Bắc, Trung, Nam cho đám cưới vui trọn
Trả lời ngắn: Khi hai gia đình khác vùng miền, những điểm hay khác nhau là số tráp chẵn hay lẻ, lễ vật đặc trưng, có lễ tơ hồng hay không, cách tổ chức tiệc và lễ lại mặt. Nguyên tắc dung hòa phổ biến là lễ diễn ra ở nhà bên nào thì theo nếp bên đó, hai nhà bàn trước qua đôi trẻ, và tôn trọng những nghi thức mà người lớn mỗi bên coi là quan trọng nhất.
Vì sao chuyện nhỏ thành chuyện lớn
Phong tục cưới gắn với ký ức và niềm tự hào của mỗi gia đình. Một chi tiết như số tráp, món bánh hay giờ đón dâu có thể không quan trọng với người trẻ nhưng rất quan trọng với ông bà. Khi hai nếp gặp nhau, người lớn dễ cảm thấy nếp nhà mình bị xem nhẹ.
Hiểu điều này giúp đôi trẻ kiên nhẫn hơn. Mục tiêu không phải chọn bên đúng, mà là để cả hai bên cảm thấy được tôn trọng.
Những điểm hay khác nhau
| Chuyện | Miền Bắc | Miền Nam | Miền Trung |
|---|---|---|---|
| Số tráp ăn hỏi | Số lẻ | Số chẵn | Linh hoạt |
| Lễ vật đặc trưng | Bánh cốm, bánh phu thê | Heo quay, bánh pía | Bánh phu thê, lễ gọn |
| Lễ tơ hồng | Ít gặp | Phổ biến | Có nơi giữ |
| Tiệc cưới | Nhiều nơi làm cỗ ở nhà | Thường ở nhà hàng, tiệc tối | Tùy vùng |
| Mẹ chồng đón dâu | Có nơi tạm tránh mặt | Ít kiêng | Tùy nhà |
Đây là nét thường gặp, không phải khuôn. Trong cùng một miền, mỗi tỉnh, mỗi dòng họ cũng có tục riêng.
Nguyên tắc chung: lễ ở đâu theo nếp đó
Cách dung hòa được dùng nhiều nhất: lễ ăn hỏi và lễ đón dâu ở nhà gái thì theo nếp nhà gái về lễ vật, số tráp; lễ ở nhà trai thì theo nếp nhà trai. Mỗi bên có phần "sân nhà" của mình, không ai bị lấn át.
Ví dụ nhà gái miền Nam, nhà trai miền Bắc: lễ ăn hỏi dùng số tráp chẵn, có heo quay theo nếp nhà gái; lễ gia tiên ở nhà trai theo nếp Bắc. Hai bên đều thấy nếp nhà mình được giữ.
Vai trò của đôi trẻ
Đôi trẻ là cầu nối quan trọng nhất. Mỗi người hỏi kỹ bố mẹ mình những điều cần giữ, ghi lại, rồi cùng nhau so sánh. Những điểm trùng thì dễ, những điểm khác thì đôi trẻ đề xuất phương án trước khi để người lớn hai bên gặp nhau.
Tránh để thông gia tranh luận trực tiếp khi chưa có phương án. Người trẻ đưa ra lựa chọn cụ thể giúp người lớn dễ đồng ý hơn là để họ tự bàn từ đầu.
Tiệc cưới khi hai nhà ở xa
Khi hai nhà ở hai miền, nhiều gia đình tổ chức hai tiệc: tiệc nhà gái ở quê cô dâu, tiệc nhà trai ở quê chú rể. Cách này giúp họ hàng hai bên không phải đi xa, nhưng tốn thêm chi phí và sức lực cho đôi trẻ.
Một số gia đình chọn một tiệc chung ở thành phố nơi đôi trẻ sống, rồi về quê mỗi bên làm lễ gia tiên và bữa cơm thân mật. Cách nào cũng được, quan trọng là hai bên thống nhất và đôi trẻ không kiệt sức.
Chi phí đi lại và chỗ ở cho khách
Với đám cưới xa, chi phí đi lại, chỗ ở cho đoàn nhà trai hoặc nhà gái là khoản lớn. Hai nhà nên bàn ai lo khoản này. Thường bên đi xa tự lo, nhưng bên tổ chức có thể hỗ trợ đặt phòng, đưa đón.
Danh sách khách đi xa nên chốt sớm, đặt vé, đặt phòng từ trước, nhất là vào mùa cưới cuối năm khi vé tàu xe, máy bay khan hiếm.
Khác tôn giáo
Khi một bên theo Công giáo, một bên thờ cúng tổ tiên theo nếp truyền thống hoặc theo đạo Phật, những chuyện như lễ ở nhà thờ, lễ gia tiên, thắp hương cần được bàn kỹ. Nhiều gia đình tổ chức cả lễ ở nhà thờ và lễ gia tiên, mỗi bên tôn trọng nghi thức của bên kia.
Những quy định cụ thể của từng tôn giáo, như yêu cầu học giáo lý trước hôn nhân, nên hỏi trực tiếp linh mục, nhà chùa hoặc người phụ trách của tôn giáo đó. Đôi trẻ nên tìm hiểu sớm để có đủ thời gian chuẩn bị.
Ngôn ngữ và cách xưng hô
Khác vùng miền kéo theo khác cách xưng hô, khác giọng nói. Một câu nói bình thường ở miền này có thể nghe lạ tai ở miền khác. Ví dụ cách gọi "bác, chú, cậu, dì" có chỗ khác nhau giữa Bắc và Nam.
Đôi trẻ nên hướng dẫn người nhà mình cách xưng hô với họ hàng bên kia, tránh hiểu lầm trong ngày vui. Một lời giải thích trước luôn tốt hơn một lần ngượng ngùng.
Ẩm thực trong tiệc cưới
Món ăn là chỗ dễ thể hiện sự tôn trọng hai miền. Tiệc cưới có thể kết hợp món đặc trưng của cả hai quê: bánh cốm miền Bắc bên cạnh bánh pía miền Nam, món canh quê nhà gái bên cạnh món xào quê nhà trai. Khách hai bên đều thấy quen thuộc.
Chú ý khẩu vị: miền Nam thường ngọt hơn, miền Trung cay hơn, miền Bắc thanh hơn. Một thực đơn cân bằng giúp khách hai bên đều ăn ngon miệng.
Trang phục hai bên trong ngày lễ
Mỗi miền có gu áo dài cưới khác nhau: miền Bắc chuộng áo dài đỏ, khăn vấn; miền Nam có áo dài gấm nhiều màu, khăn đóng; miền Trung có nơi chuộng áo dài trắng hoặc màu nhã. Cô dâu có thể mặc áo dài theo nếp nhà gái trong lễ ăn hỏi và theo nếp nhà trai trong lễ gia tiên bên chồng.
Đội bê tráp hai bên nên thống nhất màu áo để đồng bộ khi chụp ảnh. Những chi tiết nhỏ này giúp ngày lễ hài hòa, hai bên đều thấy nếp của mình có mặt.
Khi một bên muốn giản lược
Có khi một bên muốn giữ đầy đủ nghi thức, bên kia muốn làm gọn. Cách thường dùng là giữ đầy đủ những lễ có ý nghĩa nhất với bên muốn giữ, như lễ gia tiên, lễ ăn hỏi, và giản lược phần phô trương như số tráp, quy mô tiệc.
Người lớn thường dễ chấp nhận giản lược khi được giải thích lý do cụ thể như chi phí, sức khỏe ông bà, khoảng cách địa lý.
Món quà gắn kết hai nhà
Một món quà nhỏ từ quê nhà mình mang biếu thông gia, như đặc sản, sản vật địa phương, là cách giới thiệu văn hóa quê hương rất tự nhiên. Nhiều gia đình còn chọn một món trang trí làm kỷ niệm ngày hai nhà thành thông gia; nếu muốn có thể xem các món quà mang ý may mắn.
Quà quý ở chỗ có câu chuyện đi kèm. Kể cho thông gia nghe món đặc sản đó có gì đặc biệt là cách bắt chuyện tốt nhất.
Sau đám cưới: hai quê một nhà
Cưới khác vùng miền nghĩa là đôi trẻ có hai quê, hai nếp Tết, hai cách giỗ chạp. Sau cưới, các dịp lễ Tết cũng cần sắp xếp như lúc cưới: luân phiên, chia ngày, thông báo trước.
Con cái của đôi trẻ sẽ lớn lên với cả hai nếp văn hóa. Đó là một tài sản, nếu cha mẹ biết giữ và kể cho con nghe về cả hai quê.
Mỗi năm về quê nội, quê ngoại, cho con ăn món quê, nghe giọng quê, đi lễ ở nhà thờ họ hai bên là cách giữ gốc rễ đơn giản mà bền lâu nhất.