Lễ dạm ngõ: chuẩn bị lễ vật gì, ai đi, nói chuyện gì để buổi gặp hai nhà suôn sẻ
Trả lời ngắn: Lễ dạm ngõ là buổi gặp đầu tiên giữa hai gia đình, nhà trai đến nhà gái để xin phép cho đôi trẻ tìm hiểu nghiêm túc và tiến tới hôn nhân. Lễ vật đơn giản như trầu cau, chè, rượu, bánh, hoa quả. Thành phần nhà trai thường gồm bố mẹ, chú rể và một người đại diện. Buổi gặp nên ngắn, thân mật, tập trung làm quen và bàn sơ bộ thời gian ăn hỏi, cưới.
Dạm ngõ để làm gì
Ngày xưa nam nữ ít có dịp tự tìm hiểu, lễ dạm ngõ là lúc nhà trai chính thức đặt vấn đề. Ngày nay đôi trẻ thường đã tìm hiểu lâu, nhưng lễ dạm ngõ vẫn có ý nghĩa: hai gia đình biết mặt nhau, công nhận mối quan hệ và cùng bàn tính chặng đường tiếp theo.
Đây cũng là lần đầu bố mẹ hai bên ngồi cùng nhau, nên cách ứng xử trong buổi gặp ảnh hưởng nhiều tới không khí của cả đám cưới sau này.
Chọn ngày, chọn giờ
Ngày dạm ngõ do hai nhà thống nhất, thường thông qua đôi trẻ. Nhiều gia đình xem ngày tốt theo tuổi; nhiều nhà chọn ngày cuối tuần thuận tiện. Giờ hẹn thường vào buổi sáng, tránh giờ ăn trưa trừ khi nhà gái mời cơm.
Đôi trẻ nên làm cầu nối, hỏi ý cả hai bên rồi báo lại, tránh để bố mẹ phải gọi trực tiếp cho nhau lần đầu khi chưa quen.
Lễ vật dạm ngõ
Lễ vật dạm ngõ không cầu kỳ. Những món thường có:
- Trầu cau: lễ vật không thể thiếu, tượng trưng cho tình nghĩa vợ chồng
- Chè (trà) và rượu
- Bánh, kẹo hoặc mứt
- Hoa quả theo mùa
- Có nơi thêm thuốc lá theo nếp cũ, nay nhiều nhà bỏ
Lễ vật đặt trong một hai tráp hoặc giỏ, gói gọn gàng. Ý nghĩa nằm ở sự chu đáo, không ở giá trị.
Ai đi, ai tiếp
Nhà trai thường gồm bố mẹ chú rể, chú rể và một người đại diện họ hàng có uy tín như ông chú, bác. Nếu bố mẹ chú rể không còn hoặc ở xa, người đại diện có thể là anh chị cả hoặc họ hàng gần.
Nhà gái tiếp có bố mẹ cô dâu, cô dâu và có thể thêm ông bà hoặc một người họ hàng. Số người hai bên tương đương nhau giúp buổi gặp cân bằng, không bên nào thấy bị áp đảo.
Trình tự một buổi dạm ngõ
- Nhà trai đến đúng giờ, chú rể bê lễ vật vào
- Hai bên chào hỏi, giới thiệu thành viên
- Đại diện nhà trai nói lý do đến, xin phép cho đôi trẻ tìm hiểu tiến tới hôn nhân
- Đại diện nhà gái đáp lời, nhận lễ
- Nhà gái thắp hương báo tổ tiên
- Hai gia đình uống trà, trò chuyện
- Nhà trai xin phép ra về
Cả buổi thường chỉ khoảng một đến hai giờ. Nếu nhà gái mời cơm, đó là dịp hai bên thân thiết hơn.
Lời nói của đại diện nhà trai
Lời của đại diện nhà trai nên ngắn, chân thành, có ý khiêm tốn. Một khung gợi ý:
Thưa ông bà, anh chị, hôm nay gia đình chúng con có chút lễ mọn sang thăm gia đình, được biết hai cháu đã tìm hiểu nhau một thời gian, gia đình xin phép cho hai cháu được chính thức qua lại, tiến tới hôn nhân. Mong gia đình nhận lễ và cho phép.
Không cần đọc bài viết sẵn quá dài. Người đại diện có kinh nghiệm thường nói thêm vài câu vui vẻ để không khí bớt căng.
Nên bàn chuyện gì
Buổi dạm ngõ phù hợp để bàn những việc sơ bộ:
- Dự kiến thời gian ăn hỏi, cưới
- Hai nhà có xem ngày, xem tuổi không
- Lễ ăn hỏi bao nhiêu tráp, nhà gái có yêu cầu gì không
- Tổ chức tiệc riêng hay chung
- Nơi ở của đôi trẻ sau cưới
Không cần chốt hết trong buổi đầu. Ghi lại các ý chính, đôi trẻ sẽ là người kết nối để hai nhà thống nhất dần.
Chủ đề nên tránh
Một số chuyện dễ làm buổi gặp mất vui: hỏi thẳng về thu nhập, tài sản; so sánh gia cảnh hai bên; nói về người yêu cũ của đôi trẻ; phàn nàn về tuổi tác, nghề nghiệp. Những chuyện tiền bạc của đám cưới nên để bàn riêng sau, qua đôi trẻ.
Nếu có quan điểm khác nhau, ví dụ về xem tuổi hay nơi ở, nên ghi nhận nhẹ nhàng và hẹn bàn tiếp. Ngày đầu gặp mặt, giữ không khí vui vẻ quan trọng hơn mọi kết luận.
Trang phục và cách ứng xử
Trang phục dạm ngõ nên lịch sự, nhã nhặn: chú rể áo sơ mi quần âu, cô dâu áo dài hoặc váy kín đáo. Bố mẹ hai bên ăn mặc chỉnh tề nhưng không cần trang trọng như ngày cưới.
Chú rể nên chủ động chào hỏi, rót trà mời người lớn, giới thiệu gia đình mình. Cô dâu giúp mẹ tiếp khách. Những cử chỉ nhỏ này để lại ấn tượng tốt với hai bên.
Dạm ngõ khi hai nhà ở xa
Nhiều cặp đôi ở hai tỉnh xa nhau, có khi một bên ở nước ngoài. Khi đó có thể gộp dạm ngõ với ăn hỏi, hoặc tổ chức buổi gặp mặt ở nhà hàng gần nhà gái, hoặc dạm ngõ qua gọi video khi bố mẹ một bên không đi được.
Dù làm theo cách nào, nên giữ phần trầu cau và lời xin phép của nhà trai, vì đó là phần mang ý nghĩa chính của lễ.
Nếu nhà gái chưa đồng ý ngay
Có trường hợp bố mẹ cô dâu muốn thêm thời gian để tìm hiểu nhà trai, hoặc còn băn khoăn về tuổi tác, nơi ở, công việc của đôi trẻ. Điều này không có nghĩa là từ chối. Nhà trai nên tôn trọng, không nài ép, hẹn dịp thăm hỏi tiếp.
Đôi trẻ lúc này đóng vai quan trọng: lắng nghe băn khoăn của bố mẹ hai bên, giải thích thật lòng, không đứng về một phía. Nhiều cuộc hôn nhân bền vững bắt đầu từ một buổi dạm ngõ chưa trọn vẹn nhưng được hai bên kiên nhẫn với nhau.
Dạm ngõ ở ba miền
Miền Bắc giữ lễ dạm ngõ khá đầy đủ, lễ vật chủ yếu là trầu cau, chè, thuốc. Miền Trung gọi là lễ dạm hoặc lễ nói, nhiều nơi kết hợp xem tuổi luôn trong buổi gặp. Miền Nam có nơi gọi là lễ coi mắt hoặc gộp hẳn vào lễ đám hỏi, lễ vật thường có thêm bánh, trái cây.
Cái chung của ba miền là nhà trai chủ động đến, mang theo lễ vật nhỏ và lời xin phép. Phần còn lại mỗi nơi một vẻ, đều đáng trân trọng.
Sau buổi dạm ngõ
Nhà gái thường chia bánh kẹo, trầu cau cho họ hàng gần như báo tin. Đôi trẻ tổng hợp ý kiến hai bên để chuẩn bị lễ ăn hỏi. Một tin nhắn cảm ơn từ chú rể gửi bố mẹ cô dâu sau buổi gặp là cử chỉ được nhiều phụ huynh quý.
Từ lúc này, hai gia đình bắt đầu qua lại thường xuyên hơn. Mối quan hệ thông gia tốt đẹp được xây từ những lần gặp gỡ nhỏ như thế.
Món quà nhỏ cho buổi gặp đầu tiên
Ngoài lễ vật chính, một số gia đình mang thêm món quà nhỏ cho ông bà nhà gái như hộp trà ngon, đặc sản quê nhà trai. Nếu muốn một món mang ý gắn kết hai gia đình, có thể xem các món quà mang ý may mắn.
Món quà không cần đắt, nhưng nên chọn theo sở thích người nhận. Hỏi đôi trẻ trước là cách đơn giản để chọn đúng.