Đi viếng đám tang: trang phục, lời chia buồn, phúng điếu và những điều nên tránh
Trả lời ngắn: Đi viếng đám tang nên mặc quần áo tối màu, kín đáo; mang theo hương, hoa hoặc phong bì phúng điếu; vào thắp hương, vái người mất, rồi đến chia buồn ngắn gọn với tang chủ. Lời chia buồn chân thành, ngắn, không hỏi han chi tiết về cái chết. Thời gian ở lại vừa đủ, không ồn ào, không chụp ảnh tuỳ tiện. Mỗi vùng có thêm phong tục riêng, nhưng sự kính trọng và giản dị là chung cho mọi nơi.
Khi nào nên đi viếng
Gia đình thường nhận khách viếng sau lễ thành phục, tức khi con cháu đã mặc tang phục và bàn thờ vong đã lập. Giấy báo tang (cáo phó) thường ghi rõ thời gian viếng, giờ di quan và nơi an táng. Đến trong khung giờ đó là cách tôn trọng gia chủ, tránh đến quá sớm khi gia đình chưa chuẩn bị xong hoặc quá khuya khi mọi người cần nghỉ.
Nếu không thể đến viếng, có thể gửi vòng hoa, gửi lời chia buồn qua người thân, hoặc đến thăm gia đình sau tang lễ. Một cuộc gọi hỏi thăm sau vài tuần đôi khi còn quý hơn lúc đông người.
Mặc gì khi đi viếng
Trang phục nên là màu tối hoặc trầm: đen, xám, xanh đậm, trắng giản dị ở một số nơi miền Nam. Tránh màu đỏ, hồng tươi, váy ngắn, áo hở, đồ có hoạ tiết sặc sỡ. Không trang điểm đậm, không đeo trang sức lấp lánh. Giày dép kín đáo, tiện đi lại vì nhiều nơi viếng có lối đi hẹp, đông người.
Nếu đi thẳng từ chỗ làm, mặc đồng phục công sở vẫn được, chỉ cần tháo bớt phụ kiện màu mè. Sự giản dị là thông điệp: mình đến để chia sẻ nỗi buồn, không để được chú ý.
Mang gì theo: hương, hoa, phong bì hay vòng hoa
Khách thân thiết thường gửi vòng hoa có dải băng ghi tên người gửi và lời "Thành kính phân ưu". Khách thông thường mang theo phong bì phúng điếu, có thể kèm một bó hoa trắng hoặc vàng nhạt, một thẻ hương. Cơ quan, tổ chức thường gửi vòng hoa chung.
Phong bì ghi tên người viếng ở ngoài để gia đình tiện ghi sổ. Không cần ghi số tiền. Một số gia đình ghi rõ trong cáo phó "xin miễn phúng viếng bằng tiền", khi đó nên tôn trọng và chỉ mang hương hoa.
Phúng điếu bao nhiêu là phải
Không có mức quy định. Số tiền tuỳ độ thân thiết, hoàn cảnh của mình và nếp nơi ở. Người quen biết xã giao thường góp vừa phải; người thân thiết, đồng nghiệp gần gũi góp nhiều hơn. Điều quan trọng là phần tình, không phải phần tiền.
Nhiều cơ quan góp chung một khoản thay cho mỗi người một phong bì. Ở quê, họ hàng có khi góp gạo, rượu, hoặc góp công giúp nấu nướng, dựng rạp. Những đóng góp ấy được gia đình ghi nhớ không kém tiền bạc.
Trình tự vào viếng
- Đến bàn tiếp khách, đặt phong bì hoặc gửi vòng hoa, ghi tên vào sổ nếu có.
- Chờ đến lượt, cùng nhóm vào trước linh cữu. Một người đại diện thắp hương nếu đi theo đoàn.
- Đứng nghiêm trang, vái ba vái hoặc cúi đầu tưởng niệm, có thể đi một vòng quanh linh cữu nếu gia đình mời.
- Đến chia buồn với tang chủ và gia đình đang đứng đáp lễ.
- Ra ngoài, ngồi lại uống chén trà nếu được mời, rồi xin phép về.
Khi đông người, nên giữ hàng lối, không chen lấn, không đứng chắn lối của gia đình.
Thắp hương và vái cho đúng
Thắp số nén hương lẻ, thường là một hoặc ba nén. Châm lửa xong thì phẩy cho tắt lửa, không thổi bằng miệng. Cầm hương bằng hai tay, vái rồi cắm ngay ngắn vào bát hương. Đi theo đoàn thì một người đại diện thắp là đủ, tránh để bát hương quá tải gây cháy.
Người theo đạo khác có thể cúi đầu hoặc cầu nguyện theo cách của mình thay vì thắp hương. Gia đình tang chủ hầu hết đều hiểu và trân trọng.
Nói lời chia buồn thế nào
Lời chia buồn nên ngắn, chân thành: "Xin chia buồn cùng gia đình", "Thành kính phân ưu", "Cháu rất tiếc, bác cố gắng giữ sức khoẻ". Nếu thân với người mất, có thể kể một kỷ niệm ngắn đẹp về họ. Gia đình thường rất cảm động khi nghe người khác nhớ đến người thân của mình.
Tránh những câu như "sao không đưa đi viện sớm", "biết thế đã…", hay hỏi chi tiết về nguyên nhân mất. Tránh khuyên "đừng buồn nữa"; nỗi buồn cần thời gian.
Những điều nên tránh khi đi viếng
- Cười nói to, kể chuyện vui, nói chuyện điện thoại trong khu vực linh cữu.
- Chụp ảnh linh cữu, người mất, gia đình khi chưa được phép; đăng lên mạng xã hội.
- Uống say trong đám tang, nhất là khi phải lái xe về.
- Bàn chuyện chia tài sản, chuyện nội bộ gia đình người mất.
- Đưa trẻ quá nhỏ đi viếng khi không cần, để trẻ chạy nhảy quanh linh cữu.
Những điều này không ai cấm bằng văn bản, nhưng làm gia chủ tổn thương và làm mình mất lịch sự.
Đi viếng khi khác tôn giáo, khác vùng miền
Đám tang Công giáo có thánh lễ, khách có thể dự và đứng nghiêm trang theo nghi thức. Đám tang Phật giáo có tụng kinh, khách giữ im lặng. Ở miền Nam, khách đôi khi được mời ở lại dùng bữa; ở miền Bắc, việc mời trầu nước là phổ biến. Nếu không rõ, cứ quan sát người địa phương và làm theo.
Không cần làm đủ nghi thức của tôn giáo mình không theo. Sự tôn trọng là điều mọi gia đình cảm nhận được.
Đưa tang và tiễn ra nghĩa trang
Người thân thiết thường đi đưa tang tới nghĩa trang hoặc đài hoả táng. Khi đi theo đoàn, giữ khoảng cách an toàn, không vượt xe tang, không bóp còi. Ở nghĩa trang, đứng ở chỗ được hướng dẫn, không giẫm lên mộ khác.
Nếu không đi đưa tang, có thể đứng ở cửa nhà tiễn đoàn đi một đoạn. Đó là cách chào cuối cùng với người mất.
Sau đám tang: những việc nhỏ mà ấm lòng
Sau tang lễ, gia đình thường trống vắng và mệt mỏi. Một tin nhắn hỏi thăm, một bữa cơm mang qua, một lần ghé chơi với người bạn đời của người mất sẽ có ý nghĩa rất lớn. Trong những dịp 49 ngày, 100 ngày, nếu được mời, nên cố gắng đến.
Với đồng nghiệp vừa mất người thân, có thể chia bớt việc, cho họ thời gian nghỉ, tránh hỏi han quá nhiều khi họ quay lại làm.
Người đi viếng cần giữ an toàn cho mình
Đám tang đông người, khói hương nhiều, có thể gây khó chịu cho người có bệnh hô hấp, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ. Có thể đứng ở chỗ thoáng, thắp hương nhanh rồi ra ngoài. Nếu đang ốm, nhất là bệnh dễ lây, nên gửi lời chia buồn thay vì đến tận nơi.
Đi đường xa về quê viếng nên nghỉ ngơi đủ, không lái xe khi mệt hoặc đã uống rượu.
Viếng qua mạng: lời chia buồn trên điện thoại và mạng xã hội
Ngày nay nhiều người biết tin qua mạng xã hội và gửi lời chia buồn bằng bình luận hay tin nhắn. Cách này tiện, nhưng nên viết ngắn, trang trọng, tránh biểu tượng cảm xúc vui. Với người thân thiết, một cuộc gọi hoặc tin nhắn riêng ấm áp hơn một bình luận công khai.
Không chia sẻ ảnh, video tang lễ hay thông tin về nguyên nhân mất khi gia đình chưa công bố. Tôn trọng sự riêng tư của người đang đau buồn cũng là một cách chia buồn.
Một món quà tưởng niệm thay lời
Với gia đình thân thiết, sau tang lễ nhiều người tặng một món nhỏ cho bàn thờ: đôi đèn, lọ hoa, chiếc chuông. Món quà nên giản dị, hợp với bàn thờ của gia đình. Ai muốn tham khảo có thể xem các mẫu chuông nhỏ; nhưng lời hỏi thăm chân thành vẫn là quan trọng nhất.