Ngày Nguyệt kỵ, ngày Tam nương: "mùng năm, mười bốn, hai ba" từ đâu ra và nên xem tới đâu khi làm việc lớn
Trả lời ngắn: Ngày Nguyệt kỵ là mùng 5, 14, 23 âm lịch mỗi tháng, gắn với câu "mùng năm, mười bốn, hai ba, đi chơi cũng lỗ nữa là đi buôn". Ngày Tam nương là mùng 3, 7, 13, 18, 22, 27 âm lịch. Dân gian thường tránh những ngày này khi cưới hỏi, khai trương, động thổ, đi xa. Đây là quan niệm dân gian, có nhiều cách giải khác nhau. Khi không chọn được ngày khác, việc chuẩn bị chu đáo quan trọng hơn ngày.
Câu ca dao quen thuộc
"Mùng năm, mười bốn, hai ba, đi chơi cũng lỗ nữa là đi buôn" là câu nhiều người thuộc lòng. Ba ngày ấy trong tháng âm lịch được gọi là ngày Nguyệt kỵ, tức ngày kiêng trong tháng.
Nhiều người cũng biết thêm sáu ngày Tam nương. Hai nhóm ngày này thường được nhắc tới khi chọn ngày cưới, khai trương, ký hợp đồng, xuất hành.
Ngày Nguyệt kỵ là những ngày nào
Ngày Nguyệt kỵ là mùng 5, 14 và 23 của mỗi tháng âm lịch. Ba ngày cách nhau đúng chín ngày.
Có cách giải thích cho rằng ba ngày này có tổng các chữ số đều bằng 5 (5; 1+4; 2+3), số 5 nằm giữa dãy từ 1 đến 9 trong Lạc Thư, tượng trưng cho trung cung, nơi các phương hội tụ, dễ bất ổn. Đây là một trong nhiều cách giải, không phải cách duy nhất.
Những cách giải khác về Nguyệt kỵ
Một cách giải khác cho rằng những ngày này là lúc "vua" cũng kiêng ra ngoài, dân thường càng nên tránh. Có nơi gắn với những truyền thuyết về mặt trăng, về vận khí trong tháng.
Các cách giải khác nhau cho thấy đây là quan niệm dân gian được hình thành và truyền miệng, không có căn cứ nhất quán. Hiểu như vậy giúp mình cân nhắc ở mức vừa phải.
Ngày Tam nương là những ngày nào
Ngày Tam nương gồm sáu ngày âm lịch: mùng 3, mùng 7, 13, 18, 22 và 27. Tên "Tam nương" thường được giải thích gắn với chuyện ba người phụ nữ đẹp trong sử sách Trung Hoa, những người bị xem là khiến triều đại suy vong.
Cách giải này mang nặng định kiến về phụ nữ thời xưa. Ngày nay nên hiểu đây là một lời kiêng cổ, không nên lặp lại định kiến ấy trong cách nói.
Dân gian kiêng làm gì vào những ngày này
Theo quan niệm, những ngày Nguyệt kỵ, Tam nương nên tránh việc lớn: cưới hỏi, khai trương, động thổ, ký hợp đồng quan trọng, xuất hành đi xa làm ăn.
Những việc thường ngày như đi làm, đi học, mua bán nhỏ thì không ai kiêng. Nếu kiêng tất cả, mỗi tháng sẽ mất gần một phần ba số ngày.
Nên xem tới đâu
Một cách nhìn thực tế: nếu có thể chọn, tránh những ngày này để gia đình, người lớn tuổi yên lòng. Nếu không thể chọn, vì lịch nghỉ, lịch hội trường, lịch của khách mời, thì cứ làm và chuẩn bị thật chu đáo.
Việc thành hay bại phụ thuộc vào sự chuẩn bị, vào con người và hoàn cảnh nhiều hơn là vào một con số trên lịch.
Chọn ngày cưới khi trùng ngày kiêng
Nhiều cặp đôi đặt nhà hàng xong mới biết ngày cưới rơi vào Tam nương. Lúc ấy, có thể nói chuyện với người lớn hai bên, giải thích lý do khó đổi.
Một số gia đình chọn cách làm lễ gia tiên vào một ngày khác, còn tiệc vẫn giữ ngày đã đặt. Cách dung hòa này giúp người lớn yên tâm mà không ảnh hưởng kế hoạch chung.
Khai trương, ký hợp đồng
Người làm kinh doanh hay chọn ngày khai trương tránh Nguyệt kỵ, Tam nương. Nếu đối tác hẹn ký hợp đồng vào ngày kiêng, không nên vì kiêng mà làm lỡ cơ hội hay làm mất lòng đối tác.
Điều quan trọng với hợp đồng là đọc kỹ điều khoản, có người hiểu luật xem giúp khi cần. Một hợp đồng chặt chẽ an toàn hơn mọi ngày tốt.
Đi xa vào ngày kiêng
Câu "đi chơi cũng lỗ" làm nhiều người ngại đi xa vào mùng 5, 14, 23. Thực tế, vé máy bay, vé tàu, lịch nghỉ không phải lúc nào cũng chọn được.
Khi đi xa, điều đáng lo là thời tiết, sức khỏe, giấy tờ, an toàn giao thông. Kiểm tra kỹ những thứ ấy trước chuyến đi là cách "xem ngày" thiết thực nhất.
Ngày kiêng và lịch vạn niên
Lịch vạn niên, lịch bloc thường ghi rõ ngày Nguyệt kỵ, Tam nương bên cạnh ngày hoàng đạo, hắc đạo, sao tốt xấu. Mỗi ngày có rất nhiều yếu tố tốt xấu đan xen, hiếm ngày nào tốt trọn vẹn.
Vì vậy, nhiều người xem ngày theo cách tổng hợp: tránh những ngày quá xấu theo nhiều yếu tố, còn lại chọn ngày phù hợp với lịch sinh hoạt của gia đình.
Đổi lịch âm sang dương cho chính xác
Ngày Nguyệt kỵ, Tam nương tính theo lịch âm, nên mỗi tháng rơi vào những ngày dương lịch khác nhau. Khi lên kế hoạch, nên đổi chính xác bằng lịch in hoặc công cụ đổi lịch đáng tin, tránh nhầm một ngày.
Tháng nhuận âm lịch cũng có đủ các ngày kiêng như tháng thường, cần để ý khi chọn ngày trong năm có tháng nhuận.
Đừng để ngày kiêng làm mình lo lắng
Có người lỡ làm việc lớn vào ngày kiêng rồi lo lắng mãi, thấy chuyện gì không may cũng đổ cho ngày. Cách nghĩ ấy dễ khiến mình bỏ qua nguyên nhân thật của vấn đề.
Nếu công việc gặp trục trặc, hãy nhìn vào cách chuẩn bị, cách làm, để rút kinh nghiệm. Ngày tháng không chịu trách nhiệm thay mình được.
Ngày Nguyệt kỵ trong kinh doanh nhỏ
Nhiều tiểu thương vẫn mở hàng bình thường vào ngày Nguyệt kỵ, chỉ tránh những việc lớn như nhập lô hàng lớn, khai trương chi nhánh mới. Đó là cách giữ nếp mà không ảnh hưởng thu nhập hằng ngày.
Người làm kinh doanh hiện đại thường lên kế hoạch theo quý, theo mùa vụ, theo nhu cầu khách. Ngày kiêng, nếu có xem, chỉ là một yếu tố phụ khi chọn ngày khai trương.
Hiểu tinh thần của câu ca dao
Câu "đi chơi cũng lỗ nữa là đi buôn" có thể hiểu như một lời nhắc cẩn trọng, đừng chủ quan trong làm ăn. Người xưa dùng con số để nhắc nhau thận trọng, kiểm tra kỹ trước khi quyết định.
Giữ tinh thần thận trọng ấy, áp dụng mỗi ngày chứ không chỉ ba ngày mỗi tháng, mới là cách dùng lời ông bà dặn có ích nhất.
Khi người lớn và con cháu khác quan điểm
Có những gia đình người lớn rất coi trọng ngày kiêng, con cháu lại không tin. Tranh luận về đúng sai thường không đi tới đâu. Cách tốt hơn là tìm điểm chung: những việc nhỏ thì tùy con cháu, những việc lớn của cả nhà thì tôn trọng người lớn.
Chọn một ngày tránh được Nguyệt kỵ, Tam nương nhiều khi không khó. Một chút linh hoạt giúp cả nhà cùng vui trong những dịp quan trọng.
Giữ nếp vì người thân
Với nhiều gia đình, ông bà, cha mẹ rất coi trọng chuyện chọn ngày. Chọn một ngày không phạm kiêng để người lớn yên lòng là cách thể hiện sự tôn trọng.
Khi không thể chiều theo, hãy giải thích nhẹ nhàng, nói rõ đã chuẩn bị chu đáo thế nào. Người lớn thường yên tâm hơn khi thấy con cháu có kế hoạch rõ ràng.
Công cụ xem ngày cho việc lớn
Bên cạnh lịch in, nhiều gia đình có thêm sách tra cứu về lịch pháp, ngày tốt xấu để đọc hiểu cho kỹ trước khi quyết định việc lớn. Có thể tham khảo các đầu sách phong thủy, lịch pháp để có thêm góc nhìn trước khi chọn ngày.