Đi thăm mẹ con sau sinh: tục kiêng vía, nên đến lúc nào và cách thăm cho đúng mực
Trả lời ngắn: Kiêng vía là quan niệm dân gian cho rằng người lạ vào nhà có trẻ sơ sinh có thể làm bé quấy khóc, khó nuôi. Lõi thực tế của tục này là bảo vệ mẹ con khỏi mệt và khỏi lây bệnh. Cách thăm khéo là hỏi trước, đến khi gia đình thuận tiện, ở ngắn, rửa tay, không bế bé nếu đang ốm.
Vía là gì trong quan niệm dân gian
Dân gian tin mỗi người có "vía", có người vía lành, có người vía dữ. Trẻ sơ sinh còn non yếu, dễ "phải vía" người ngoài, biểu hiện là quấy khóc, bỏ bú, giật mình.
Đây là cách người xưa giải thích những thay đổi của em bé mà họ chưa hiểu. Ngày nay ta biết trẻ sơ sinh quấy khóc vì nhiều lý do rất bình thường: đói, mệt, đầy hơi, đông người, ồn ào. Dù vậy, tục kiêng vía vẫn được nhiều gia đình giữ.
Lõi thực tế đằng sau tục kiêng vía
Bỏ qua phần tâm linh, tục kiêng vía có tác dụng thật: hạn chế người ngoài tiếp xúc với trẻ sơ sinh trong những tuần đầu, khi hệ miễn dịch của bé còn yếu, và cho người mẹ thời gian nghỉ ngơi.
Người đi thăm nên hiểu: khi gia đình xin khất, đó không phải là thiếu tình cảm, mà là chăm sóc mẹ con.
Một số cách hóa giải vía theo dân gian
Ở nhiều vùng, khách tới thăm được nhắc đứng ngoài một lúc, hơ tay qua bếp lửa, hoặc chủ nhà đặt một cành lá, một con dao nhỏ ở cửa phòng. Có nhà xin khách mới đi đường xa về thì nghỉ ngơi rồi mới vào.
Những cách này mang tính tượng trưng. Nếu gia đình làm, khách nên vui vẻ làm theo như tôn trọng nếp nhà. Riêng các cách liên quan tới lửa, dao, cần để xa tầm bé và cẩn thận an toàn.
Nên đến thăm vào lúc nào
Không có mốc chung, nhưng nhiều nhà chỉ tiếp khách thân sau khi mẹ con về nhà ổn định, hoặc sau đầy tháng với khách xa. Cách chắc chắn nhất là hỏi trước bằng tin nhắn.
- Hỏi: "Chị khỏe chưa, nhà mình tiện cho em ghé thăm hôm nào?"
- Chọn giờ ban ngày, tránh giờ bé ngủ, giờ ăn.
- Nếu gia đình đề nghị gửi quà thay vì đến, vui vẻ đồng ý.
- Với người thân ở xa, có thể gọi video trước, gặp sau.
Ở bao lâu là vừa
Người mẹ sau sinh dễ mệt, thường phải cho con bú, thay tã giữa chừng. Một lần thăm nên gói gọn trong khoảng mười lăm tới ba mươi phút với khách không quá thân.
Khi thấy bé quấy hoặc mẹ có vẻ mệt, khách nên chủ động chào về, đừng để chủ nhà phải ngại nói.
Vệ sinh và sức khỏe khi thăm
Đây là phần quan trọng nhất. Trẻ sơ sinh dễ nhiễm bệnh hô hấp, và một trận sốt ở tuần đầu có thể khiến bé phải nhập viện.
- Đang sốt, ho, sổ mũi, đau họng thì hoãn thăm.
- Rửa tay bằng xà phòng trước khi lại gần bé.
- Không hôn lên mặt, tay bé.
- Không hút thuốc, không mang mùi khói thuốc nặng vào phòng.
- Không dùng nước hoa nồng khi đến thăm.
Có nên bế em bé không
Nhiều người rất muốn bế em bé. Hãy để cha mẹ chủ động mời. Nếu được mời, ngồi xuống rồi mới bế, đỡ đầu và cổ bé cẩn thận.
Nếu cha mẹ chỉ cho nhìn, khách nên vui vẻ chấp nhận. Mỗi gia đình có mức thoải mái khác nhau, nhất là với con đầu lòng.
Nói gì khi thăm
Lời hỏi thăm nên hướng về sức khỏe của mẹ, không chỉ về em bé. Câu "Em có ngủ được không, có cần chị giúp gì không" nhiều khi quý hơn mọi lời khen.
Tránh bình phẩm ngoại hình mẹ sau sinh, tránh so sánh cân nặng, màu da, giới tính bé, tránh kể chuyện sinh nở đáng sợ của người khác. Nhiều nhà còn kiêng khen bé "nặng ký, bụ quá" thẳng mặt; có thể đổi thành lời chúc "mau lớn, ngoan ngoãn".
Mang quà gì khi thăm
Quà thăm sau sinh truyền thống thường là đồ ăn bồi dưỡng cho mẹ, quần áo, khăn cho bé, hoặc phong bao. Ngày nay quà thiết thực được đón nhận hơn cả.
| Loại quà | Gợi ý | Lưu ý |
|---|---|---|
| Cho mẹ | Trái cây sạch, sữa, đồ ăn nấu sẵn | Hỏi trước nếu mẹ kiêng món nào |
| Cho bé | Tã, khăn sữa, quần áo cỡ lớn hơn | Bé lớn nhanh, cỡ lớn dùng được lâu hơn |
| Cho cả nhà | Một bữa ăn đặt sẵn, phiếu đi chợ | Giúp cha mẹ đỡ việc bếp |
| Tiền mừng | Phong bao | Tùy mức thân thiết |
Những món quà nên cân nhắc
Đồ chơi có chi tiết nhỏ, thú bông lông dài, vòng đeo cổ có hạt nhỏ không phù hợp với trẻ sơ sinh vì nguy cơ hóc, ngạt, thắt cổ.
Hoa có hương nồng, hoa có phấn nhiều cũng không nên đặt trong phòng mẹ con. Nếu muốn tặng hoa, có thể chọn hoa ít mùi và để ở phòng khách.
Giúp đỡ thay cho thăm hỏi
Với bạn bè thân, cách thăm ý nghĩa nhất đôi khi là giúp việc: nấu một bữa, trông anh chị lớn, chạy việc vặt, dọn dẹp. Người mẹ sau sinh thường thiếu ngủ, thiếu thời gian.
Một lời đề nghị cụ thể ("tối thứ năm mình mang cơm qua nhé") dễ nhận hơn câu chung chung "cần gì cứ bảo".
Khi gia đình xin khất khách
Có gia đình chọn không tiếp khách trong tháng đầu, có gia đình chỉ tiếp người thân. Khách nên tôn trọng quyết định này, gửi lời chúc và quà qua người nhà, hẹn gặp khi đầy tháng hoặc thôi nôi.
Đừng nhắn tin nài nỉ hay than phiền về việc không được thăm. Sự thông cảm của khách cũng là một món quà cho mẹ con.
Thăm khi mẹ còn nằm viện
Nhiều người muốn vào viện thăm ngay sau khi biết tin. Tuy vậy, phòng sau sinh thường chật, có nhiều sản phụ khác, bệnh viện cũng giới hạn số người và giờ thăm.
Nếu không phải người nhà trực tiếp chăm sóc, nên chờ mẹ con về nhà rồi mới thăm. Trường hợp cần vào viện, hãy theo đúng giờ thăm, đi ít người, nói nhỏ, và không mang đồ ăn có mùi nồng vào phòng chung.
Thăm người sinh mổ khác gì
Mẹ sinh mổ cần thời gian hồi phục lâu hơn, đi lại khó, ngồi dậy đau. Khách nên để mẹ nằm nghỉ, không bắt mẹ ngồi tiếp chuyện lâu, không kể chuyện cười làm mẹ phải gồng bụng.
Món quà thiết thực cho mẹ sinh mổ có thể là một chiếc gối tựa, đồ ăn mềm dễ tiêu, hoặc lời đề nghị giúp trông anh chị lớn để bố mẹ có thời gian chăm vết mổ.
Thăm sản phụ ở quê và ở thành phố
Ở quê, hàng xóm thường ghé thăm nhanh, mang theo ít trứng gà, ít gạo nếp, hỏi han rồi về. Nếp thăm này đơn giản, đầy tình làng nghĩa xóm.
Ở thành phố, việc thăm hỏi thường hẹn trước, nhiều người chọn gửi quà qua dịch vụ giao hàng kèm lời chúc. Cả hai cách đều đáng quý; quan trọng là để mẹ con được nghỉ ngơi.
Một món quà chúc bình an
Nếu muốn gửi kèm một món nhỏ mang ý bình an cho mẹ, nhiều người chọn vật trang trí đặt phòng khách hoặc vòng đá cho mẹ. Có thể xem tượng Quan Âm và vật phẩm bình an để chọn món vừa ý; với bé, tránh các món nhỏ có thể cho vào miệng.